TAYO NAMAN MUNA

Kapag ang pagtulong sa pamilya ay unti-unting nauubos ang sarili mong tahanan

MOOSEWIRE | ANO NI MOOSE

May mga mag-asawang pareho namang may trabaho.

Parehong nagsisikap. Parehong kumakayod. Parehong may pangarap para sa mga anak nila.

Pero pagdating ng sahod, parang hindi pa man nila nahahawakan ang pera, may nakalaan na agad para sa ibang tao.

Pambayad ng kuryente sa bahay ng magulang.

Pambili ng gamot.

Pang-tuition ng kapatid.

Pangdagdag sa gastusin ng kamag-anak na kapos na naman.

At kung ano ang matira?

Doon pa lang nila pagkakasyahin ang para sa sarili nilang pamilya.

Kung may matira.

Hindi naman masama ang tumulong.

Pero kailan nagiging obligasyon ang isang bagay na nagsimula sa pagmamahal?

At kailan nagiging makasarili ang isang taong nagsasabing, “Hindi ko na kaya”?


DALAWANG PAMILYA, ISANG TAHANAN

Isipin natin ang isang mag-asawa.

Siya, may mga magulang na umaasa sa kanya. May mga kapatid na paminsan-minsang nangangailangan ng tulong.

Ang asawa niya, ganoon din.

Pareho silang lumaki sa mga pamilyang nagtutulungan. Parehong tinuruan na huwag kalimutan ang pinanggalingan.

At pareho nilang gustong maging mabuting anak.

Kaya kapag may humihingi, nagbibigay sila.

Minsan, kahit kapos na.

Minsan, kahit may sarili silang bayarin.

At minsan, hindi na nila sinasabi sa isa’t isa.

Hindi dahil wala silang tiwala.

Kundi dahil alam nilang pareho na silang pagod. Ayaw na nilang magdagdag pa ng problema.

Pero ang perang palihim na ipinadala ay perang hindi na mapag-uusapan kung paano gagastusin.

Hanggang isang gabi, magkaharap sila sa hapag-kainan.

May mga resibong hindi pa bayad.

May mga gastusin sa paaralan ng mga anak.

May kailangang ipaayos sa bahay.

At may dalawang taong nagtatanong sa sarili:

“Bakit pareho naman tayong nagtatrabaho, pero parang wala tayong nararating?”


ANG BIGAT NG UTANG NA LOOB

Sa maraming pamilyang Pilipino, malalim ang kahulugan ng utang na loob.

Hindi ito simpleng perang kailangang bayaran.

Nandiyan ang sakripisyo ng mga magulang. Ang mga gabing nagtiis sila para may makain ang mga anak. Ang pagkakataong sila naman ang nagbigay kahit wala nang natira para sa sarili.

Mga bagay na hindi basta nababayaran.

At para sa maraming anak, natural lamang ang gustong bumawi.

Pero may mahalagang pagkakaiba ang kusang pagbibigay dahil sa pagmamahal at pagbibigay dahil natatakot kang masabihang walang utang na loob.

Kapag ang pagtanggi ay sinusundan ng panunumbat, nag-iiba ang pakiramdam ng pagtulong.

“Noong nag-aaral ka, sino ang gumastos?”

“Ngayong may trabaho ka na, nakalimutan mo na kami?”

“Konting tulong lang naman ang hinihingi namin.”

Maaaring hindi lahat ng nagsasabi nito ay gustong manakit.

May mga magulang na tunay na natatakot kung saan kukuha ng pambili ng gamot o pagkain. May mga kapatid na talagang walang malapitan.

Pero kahit hindi sinasadya, ang mga salitang ito ay maaaring maging mabigat na pasan.

Lalo na sa anak na matagal nang nagbibigay ng higit sa kaya niya.

Ang pasasalamat ay hindi dapat maging habambuhay na pagkakautang na walang katapusan.


HINDI LAHAT NG UMAASA AY TAMAD

Mahalagang sabihin ito.

May mga pamilyang umaasa sa tulong dahil talagang kailangan nila.

May mga matatandang magulang na wala nang sapat na kita.

May mga taong nawalan ng trabaho.

May mga kapatid na nag-aaral at nagsisikap makapagtapos.

May mga nagkasakit, may kapansanan, o may responsibilidad na hindi kayang takasan.

Hindi patas na tawaging pabigat ang lahat ng nangangailangan.

At hindi rin natin dapat kalimutan na maraming pamilyang Pilipino ang nagtutulungan dahil kulang ang kanilang kinikita para sa pangunahing pangangailangan.

Pero mayroon ding ibang sitwasyon.

May mga taong nasasanay na may sasalo.

May mga kayang maghanap ng paraan ngunit hindi na gaanong nagsisikap dahil alam nilang may kapatid, anak, o kamag-anak na magpapadala.

May mga gastusing paulit-ulit na ipinapasa sa iisang tao, kahit may sarili na itong pamilya.

Dito kailangang itanong:

Tumutulong ba tayo para makabangon ang isang tao, o tinutulungan natin siyang manatiling umaasa?

Hindi palaging madaling sagutin.

Pero kailangang pag-usapan.


ANG MGA ANAK NA HINDI NAKIKITA SA USAPAN

May isa pang pamilyang naaapektuhan sa bawat padalang pera.

Ang pamilyang nasa sariling bahay ng nagbibigay.

Ang anak na gustong sumali sa school activity pero kailangang maghintay.

Ang sirang gamit na hindi muna mapalitan.

Ang mag-asawang gustong mag-ipon para sa emergency pero laging nauubos ang naitatabi.

Ang mga pangarap na paulit-ulit na ipinagpapaliban.

Hindi naman kailangang mamili sa pagitan ng pagmamahal sa magulang at pagmamahal sa sariling anak.

Pero kapag palaging nauuna ang pangangailangan ng iba, may mga taong tahimik na nahuhuli.

At kung minsan, sila ang mga taong dapat mo ring pinoprotektahan.

Hindi lamang ang mga taong tinutulungan mo ang may pangangailangan. May sarili ka ring pamilya na umaasa sa iyo.


KAPAG MAY MGA LIHIM NA PADALA

Isa sa pinakamahirap na bahagi ng ganitong sitwasyon ay ang pagtatago.

May asawang nagbibigay sa magulang nang hindi sinasabi sa kabiyak.

May kabiyak namang ganoon din ang ginagawa para sa sariling pamilya.

Pareho silang may mabuting intensiyon.

Pareho silang ayaw makasakit.

Pero kapag pareho silang nagtatago, nawawala ang pagkakataong magplano nang magkasama.

Hindi na lang pera ang problema.

Nagiging usapin na rin ito ng tiwala.

Sapagkat ang bawat padalang hindi napag-usapan ay maaaring makaapekto sa isang bayaring pareho nilang pananagutan.

Hindi ibig sabihin nito na kailangang humingi ng pahintulot ang isang tao sa bawat pisong ibibigay niya.

Pero kung ang pera ay mula sa pinagsasaluhang budget, mahalagang pareho silang may malinaw na pagkaunawa sa kaya nilang ibigay.

Ang mag-asawa ay dapat magkakampi sa pagharap sa problema, hindi magkahiwalay na lumalaban para sa kani-kanilang pamilya.


HANGGANG SAAN ANG PAGTULONG?

Walang iisang sagot na angkop sa lahat ng pamilya.

May mga pagkakataong kailangan talagang magsakripisyo.

Kapag may emergency. Kapag may nagkasakit. Kapag may matinding pangangailangan.

Pero iba ang pansamantalang sakripisyo sa isang sistemang walang hangganan.

Maaaring magsimula sa simpleng pag-uusap.

Magkano ba talaga ang kaya nating ibigay bawat buwan?

Aling pangangailangan ang kailangang unahin?

May paraan bang makatulong nang hindi laging pera ang ibinibigay?

Paano natin susuportahan ang isang kamag-anak na gustong maging mas independent?

At paano natin ipaliliwanag ang ating limitasyon nang hindi nang-iinsulto o nanunumbat?

Hindi madaling magtakda ng hangganan.

Lalo na kung buong buhay kang tinuruang ang mabuting anak ay iyong laging nagbibigay.

Pero ang hangganan ay hindi awtomatikong pagtanggi sa pamilya.

Minsan, ito ang paraan para makapagpatuloy kang tumulong nang hindi mo kailangang sirain ang sarili mong buhay.


TAYO NAMAN MUNA

Bumalik tayo sa mag-asawang nakaupo sa hapag-kainan.

Pagod.

Maraming bayarin.

Maraming taong umaasa.

At maraming pangarap na matagal nang naghihintay.

Wala namang kailangang talikuran sa gabing iyon.

Hindi nila kailangang itigil ang pagmamahal sa kanilang mga magulang.

Hindi nila kailangang kalimutan ang mga kapatid.

Hindi nila kailangang maging manhid sa paghihirap ng iba.

Pero maaari nilang amining may hangganan din ang kanilang kakayahan.

Maaari silang mag-usap nang walang sisihan.

Maaari silang magtakda ng halagang kaya nilang ibigay.

At maaari nilang simulang unahin ang mga pangangailangan ng sarili nilang tahanan nang hindi kinakailangang makonsensiya sa bawat pagkakataon.

Dahil ang pagbuo ng magandang buhay para sa sariling pamilya ay hindi pagtataksil sa pamilyang pinanggalingan.

At ang pagiging mabuting anak ay hindi nangangahulugang kailangan mong maging walang katapusang tagapagligtas ng lahat.

Minsan, ang pinakamatapang na sasabihin mo ay hindi:

“Ako na ang bahala.”

Kundi:

“Mahal ko kayo. Pero hanggang dito lang muna ang kaya ko.”

At sa taong matagal nang nasa tabi mo, kapwa pagod at kapwa lumalaban, baka panahon nang itanong:

“Ikaw, kumusta ka naman?”

At kapag narinig mo ang sagot na:

“Pagod na… pero lumalaban.”

Baka panahon nang sabihin:

“Ako rin. Matagal na.”

“Tayo naman muna.”


ISANG TANONG MULA SA MOOSE

Paano mo malalaman kung ang pagtulong sa pamilya ay pagmamahal pa rin, o unti-unti nang nagiging obligasyong hindi mo kayang tanggihan?

Hindi pare-pareho ang sitwasyon ng bawat pamilya.

May mga taong nangangailangan ng tulong para mabuhay.

At may mga taong nangangailangan ng pagkakataong matutong tumayo sa sarili nilang mga paa.

Parehong mahalagang pakinggan.

WALANG MUKHA. PURO KWENTO.

ANO NI MOOSE?